Przejdź do treści
CyfroweZagłębie

Historia Zagłębia · 1905–1907

Rok 1905: Republika Zagłębiowska

Jesienią 1905 roku Zagłębie na kilkanaście dni wymknęło się władzy carskiej. Komitety robotnicze przejęły porządek w miastach, a wydarzenie przeszło do pamięci jako Republika Zagłębiowska. To jeden z tych momentów, o których w szkolnych podręcznikach jest pół zdania, a w regionie — rozdział.

Skąd to się wzięło

Rewolucja 1905 roku w Królestwie Polskim miała swoje najostrzejsze ogniska tam, gdzie przemysł skupiał najwięcej ludzi: w Łodzi, Warszawie i właśnie w Zagłębiu. Strajki w kopalniach i hutach przechodziły w wystąpienia polityczne, a słabnąca po klęsce z Japonią administracja carska na moment straciła kontrolę.

Czym to nie było

Nazwa jest dumna, ale trzeba ją czytać ostrożnie: nie powstało państwo ani rząd. Powstała kilkunastodniowa samoorganizacja — komitety, milicja robotnicza, kontrola nad zakładami. Wojsko przywróciło stary porządek, a represje ciągnęły się latami. To nie umniejsza wydarzenia; pokazuje tylko, o czym naprawdę mówimy.

Kalendarium rozdziału

  1. 1905Fala strajków w kopalniach i hutach; jesienią kilkanaście dni samorządu robotniczego.
  2. 1906–1907Represje po stłumieniu wystąpień.

Skąd to wiemy

  1. Muzeum Zagłębia w Będzinie — dział historii Zbiory dotyczące dziejów regionu, w tym ruchu robotniczego.