Przejdź do treści
CyfroweZagłębie

Przemysł i technika · Dąbrowa Górnicza

Huta Bankowa

Zakład z 1834 roku, zbudowany za pieniądze Banku Polskiego — i wciąż pracujący. Nazwa przetrwała wszystkie ustroje.

Huta Bankowa
fot. Bastet78 · Public domain · Wikimedia Commons

Nie jest to obiekt do zwiedzania, tylko czynna huta, ale trudno opowiadać o Zagłębiu, pomijając ją. Widok na zakład z okolicznych ulic to jedno z tych ujęć, które od stu kilkudziesięciu lat wraca na pocztówkach i litografiach.

Rys historyczny 1834

Zakład zbudował Bank Polski w latach 1834–1840, w ramach rządowego programu uprzemysłowienia Królestwa. To jedna z tych inwestycji, które zdecydowały, że okolica Dąbrowy stała się zagłębiem, a nie kolejnym rolniczym powiatem.

Huta przetrwała trzy zabory, dwie wojny, PRL i prywatyzację — zmieniali się właściciele i profil produkcji, nazwa została.

Rozwiń pełną historię i ciekawostki

Hutę zbudowano w latach 1834–1840 z pieniędzy Banku Polskiego — instytucji, która w Królestwie Polskim pełniła rolę i banku centralnego, i agencji rozwoju przemysłu. Stąd nazwa, która przetrwała wszystkie następne ustroje i właścicieli.

To była inwestycja państwowa w czasach, gdy prywatnego kapitału w okolicy nie było prawie wcale. Wielki piec, walcownie i osada dla robotników powstały na surowym korzeniu, obok kopalń dostarczających węgiel. Litografia z 1849 roku, którą pokazujemy w dziale Historia, uchwyciła moment, w którym przemysł dopiero wrastał w wieś: na pierwszym planie drewniane chałupy, w głębi kominy.

Zakład przetrwał trzy zabory, dwie wojny światowe, PRL i prywatyzację. Zmieniał właścicieli i profil — dziś produkuje wyroby walcowane — ale pracuje w tym samym miejscu od blisko dwustu lat.

Ciekawostki

  • To nie jest obiekt do zwiedzania — czynny zakład. Oglądać można wyłącznie z ulic dookoła.
  • Widok na hutę wraca na pocztówkach i litografiach od połowy XIX wieku; porównanie ujęcia z 1849 i z 1910 pokazuje skok skali lepiej niż liczby.
  • Nazwa myli obcych: „Bankowa” nie ma nic wspólnego z bankiem jako klientem — to nazwisko fundatora, czyli Banku Polskiego.

Pokaż na mapie Otwiera OpenStreetMap w nowej karcie. Mapy nie osadzamy u siebie — to znaczyłoby, że każdy odwiedzający łączy się z cudzym serwerem.

Skąd to wiemy

  1. Dąbrowa Górnicza — historia miasta Powstanie huty i jej rola w mieście.

W podobnym klimacie