Przejdź do treści
CyfroweZagłębie

Historia Zagłębia · 1815–1870

Królestwo Polskie: przemysł z państwowego rozdania

W Królestwie Polskim przemysł nie wyrósł sam z siebie — został tu postawiony decyzją urzędu. Rządowe górnictwo, Bank Polski i nazwiska w rodzaju Stanisława Staszica zrobiły z rolniczej okolicy zagłębie w dosłownym sensie tego słowa.

Litografia „Huta Bankowa w Dąbrowie z Okolicą”, 1849 rok. Na pierwszym planie drewniane chałupy i ludzie, w głębi kominy i hale — przemysł dopiero wrasta w wieś.
Litografia „Huta Bankowa w Dąbrowie z Okolicą”, 1849 rok. Na pierwszym planie drewniane chałupy i ludzie, w głębi kominy i hale — przemysł dopiero wrasta w wieś. Ignacy Moycho · Public domain · Wikimedia Commons

Huta z banku

Huta Bankowa w Dąbrowie powstała w latach trzydziestych XIX wieku ze środków Banku Polskiego — i stąd wzięła nazwę, która przetrwała wszystkie późniejsze ustroje. Obok rosła osada górnicza przy kopalni „Reden”, budowana od 1818 roku z inicjatywy Staszica.

Ten sam mechanizm widać w budynku dzisiejszej „Sztygarki”: wzniesiono go w latach 1839–1842 dla Banku Polskiego i Zachodniego Okręgu Górniczego, a od 1889 roku mieściła się w nim szkoła górnicza. Urząd, potem kształcenie, potem pokolenia sztygarów.

Kolej i nazwa

Kolej warszawsko-wiedeńska dociągnęła tu w latach czterdziestych XIX wieku i to ona zdecydowała, że węgiel opłaca się wozić dalej niż do najbliższej kuźni. Wtedy też utrwaliła się nazwa Zagłębie Dąbrowskie — od Dąbrowy, wokół której skupiło się górnictwo.

Kalendarium rozdziału

  1. 1815Kongres wiedeński; region w Królestwie Polskim pod berłem cara.
  2. 1818Początek budowy osady górniczej przy kopalni „Reden” — z inicjatywy Staszica.
  3. 1834–1840Powstaje Huta Bankowa w Dąbrowie, finansowana przez Bank Polski.
  4. 1839–1842Budynek dla Banku Polskiego i Zachodniego Okręgu Górniczego — późniejsza „Sztygarka”.
  5. lata 40. XIX w.Kolej warszawsko-wiedeńska dociera w okolice Zagłębia.
  6. 1889W gmachu „Sztygarki” zaczyna działać szkoła górnicza.

Skąd to wiemy

  1. Dąbrowa Górnicza — historia miasta (serwis miejski) Osada górnicza przy „Redenie” od 1818 roku, rozwój przemysłu w Królestwie Polskim.
  2. Muzeum Miejskie „Sztygarka” — dzieje gmachu Gmach wzniesiony 1839–1842 dla Banku Polskiego i Zachodniego Okręgu Górniczego; szkoła górnicza od 1889.